የአፄ ምኒልክ ሐውልት (አባ ዳኛው)

አዲስ አበባ ከተቆረቆረች ወዲህ በውስጧ ከቆሙት ሐውልቶች በቅድሚያ ከሚጠቀሱት አንዱ የአፄ ምኒልክ ሐውልት ነው፡፡ ሐውልቱን ያሠሩት ንግሥት ዘውዲቱ ሲሆኑ የቆመው የአባታቸው የአፄ ምኒልክ ማስታወሻ እንዲሆን ታስቦ ነው፡፡ የሐውልቱን ንድፍ ያወጣው ጀርመናዊ አርክቴክት ሀርቴል ስፔንግለር ነበር፡፡ ሐውልቱም የተቀረፀው ጀርመን ሀገር ሲሆን የተሰራውም ከነሐስ ነው፡፡ ዳግማዊ አፄ ምኒልክ ሀገር በማቅናቱና በፀረ ኢምፔሪያሊስት ትግላቸው የታወቁ ንጉሥ ነበሩ፡፡ ሐውልቱም ይህን ታሪካዊ ውሎአቸውን የሚያንፀባርቅ ሆኖ የተቀረፀ ነው፡፡ በሐውልቱ ላይ አፄ ምኒልክ ካባ እንደለበሱ አንባር አጥልቀው በእጃቸው ጣምራ ጦር ይዘው በፈረሳቸው ‹በአባ ዳኘው› ላይ ተቀምጠው በግርማ ሞገስ ይታያሉ፡፡ የሐውልቱ ቁመት ከተፈጥሮ አካላዊ መጠን በላይ ሲሆን ‹አባ ዳኘው› ፊቱን ወደ ሰሜን መልሶ በኋላ እግሮቹ ቆሞ፣ የፊት እግሮቹን ወደላይ አንስቶ ይታያል፡፡

11873545_1151119671570047_92305060990228375_n

‹‹ከትልቅ ወይም ከትንሽ ቢሆን መወለድ ሙያ አይደለም ራስን ለታላቅ ታሪክ መውለድ ግን ሙያ ነው፡፡››

ሐውልቱ ከጀርመን ሃገር ተሠርቶ ከመጣ ወዲህ የሚቆምበት ቦታ በዝግጅት ላይ እያለ ንግሥት ዘውደቱ በድንገት መጋቢት 22 ቀን 1922 ዓ.ም አረፉ፡፡ ነገር ግን የተጀመረውን ሥራ የንግሥቲቱን አልጋ የወረሱት ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ እንዲጠናቀቅ በማድረግ በንግሥናቸው በዓል ዋዜማ ጥቅምት 22 ቀን 1923 ዓ.ም በታላቅ ክብር በንጉሠ ነገሥቱ ተገለጠ፡፡ ከሐውልቱም ግርጌ ዘመን የማይሽረው ጥቅስ የተቀረፀ ሲሆን እንዲህም ይነበባል፡- ‹‹ከትልቅ ወይም ከትንሽ ቢሆን መወለድ ሙያ አይደለም ራስን ለታላቅ ታሪክ መውለድ ግን ሙያ ነው፡፡›› 1928 ዓ.ም ጣሊያን ኢትዮጵያን ወርሮ አዲስ አበባን ከያዘ በኋላ ቤኔቶ ሙሶሊኒ በፋሽስት ፖሊሲው መሠረት ማንኛውም የኢትዮጵያ ነፃነት የሚያንፀባርቅ ማስታወሻ ለማስወገድ በተንቀሳቀሰበት ጊዜ የዳግማዊ አፄ ምኒልክ ሐውልት የአድዋ ጦርነት ማስታወሻና የጣሊያኖች ሽንፈት ምልክት ስለነበር በዚሁ የፋሽስቶች ዘመቻ ዒላማ ውስጥ ገባ፡፡ ማርሻል ባዶልዮ አዲስ አበባ እንደገባ ሙሶሊኒ ከሮም ባስተላለፈበት መልዕክት የአፄ ምኒልክን ሐውልት እንዲያፈርስ አሳስቦት ነበር፡፡ ሆኖም ግን ባዶሊዮ ትዕዛዙን ከማስፈፀሙ በፊት በግራዚያኒ ስለተተካ የማፍረሱ ሥራ ለተወሰነ ጊዜ ዘገየ፡፡ ሙሶሎኒ ጊዜ ሳያጠፋ በቅኝ ግዛት ሚኒስትር በነበረው በሌሶና በኩል ለግራዚያን የሚከተለውን ትእዛዝ አስተላለፈ፡፡ ‹‹የምኒልክና የይሁዳ አንበሳ ሐውልቶች በሃያ አራት ሰዓት እንዲፈርሱ›› ግራዚያኒም ምንም እንኳን ሐውልቶች ከግዙፍነታቸው የተነሣ ለማፍረስ የቴክኒካል ችግር ቢኖርም በትዕዛዙ መሠረት እንደሚፈፀም ያረጋግጣል፡፡ ነገር ግን የማፍረሱ ሥራ የጣሊያኑ የቅኝ ግዛት ሚኒስትር ሌሶና እና የሥራ ሚኒስትሩ ችቦሊ ጊገሊ ባሉበት እንዲፈፀም ስለተወሰነ ለብዙ ወራት ዘግይቶ ባለሥልጣኖቹ በተገኙበት የማፍረሱ ሥራ ማታ ጥቅምት 16 ተጀምሮ ንጋቱ ላይ በ17/1936 እ.ኤ.አ ተጠናቀቀ፡፡(በእኛ 1929ዓ.ም ማለት ነው)
606_1144641268887532_9060094455157346985_n

ብርሃኑ ድንቄ ‹የአምስቱ የመከራ ዓመታት አጭር ታሪክ› በሚለው መጽሐፋቸው ጣሊያኖች የአፄ ምኒልክን ሐውልት እንዴት እንዳፈረሱት እንደሚከተለው ገልፀውታል፡፡ በቅድሚያ ሐውልቱ ያለበትን አካባቢ ረጅም እንጨት እየማገሩ በቆርቆሮ ሲያጥሩ ሰነበቱ፡፡ ይህንን ያየው የአዲስ አበባ ሕዝብ ሊያፈርሱት ነው ብሎ እርስ በእርሱ በሐዘን መነጋገሩን ቢሰሙ ‹‹ልናድስ›› ነው ብለው አስወሩ፡፡ ሁሉንም ነገር ካመቻቹ በኋላ ግን በየበሩ በታንክ ጭምር ጥበቃ አጠናክረው … ወደ ማታ የአራዳን አካባቢ በታንክ አጥረው በባውዛ ሌሊቱን ከተማውን እየተቆጣጠሩ በሌላ ኃይል ደግሞ ሐውልቱን ሲያፈርሱ አድረው ሲነጋጋ ወደ አልታወቀ ቦታ ወስደው ቀበሩት፡፡ ሕዝቡ እድሜና ፆታ ሳያግደው ሐዘኑን ይገልጽ እንደነበር አዛውንቶች ይመሰክራሉ፡፡
12744552_1144657088885950_6934006053616216609_n

በጊዜው የአዲስ አበባ ነዋሪ የነበረው የሃንጋሪው ዶክተር ላዲ ስላስ ላቫ እንደፃፈው ሐውልቱ ከፈረሰበት ቦታ ቆመው ያለቅሱ የነበሩትን ሰዎች የጣሊያን ወታደሮች በኃይል ይበትኑ እንደነበር ገልፆአል፡፡ በሌላ ዘገባ ደግሞ አንድ ሕፃን ልጅ ሲያለቅስ ጣሊያኖች ደርሰው ለምን እንደሚያለቅስ ቢጠይቁት ‹‹የንጉሱን ምልክት ስላወረዳችሁ ነው›› ብሎ እንደመለሰላቸውና ጣሊያኖችም ከሙሶሊኒ ሌላ ንጉሥ እንደሌለው በመንገር ልጁን ገርፈው እንዳባረሩት ተገልጿል፡፡ ጣሊያኖች ሐውልቱን ካፈረሱ በኋላ ሰው ሳያይ ሸፍነው በመውሰድ በታላቁ ቤተ-መንግሥት አዳራሽ ጀርባ ቀበሩት፡፡

1196783121_f60bf45165_b

ጣሊያኖች የኢትዮጵያ ነፃነት ምልክት የሆኑትን ሐውልቶች በማፈራረስ ግማሾቹንም ወደ ጣሊያን አግዞ በመውሰድ የኢትዮጵያዊያንን የነፃነት መንፈስ ለመስበርና የጣሊያንን የበላይነት በሕዝቡ መሀል ለማስረጽ ይታገሉለት የነበረው ዓላማ ሳይሳካ ቀረ፡፡ በመጨረሻም በአርበኞች ትግልና በእንግሊዞች እርዳታ ተሸንፈው ሀገር ለቀው ወጡ፡፡ ከነፃነት በኋላም የዳግማዊ አፄ ምኒልክ ሐውልት ከተቀበረበት ቦታ ወጥቶ እንደገና ታድሶና ተጠግኖ ቀድሞ በነበረበት ቦታ ሚያዝያ 27 ቀን 1934 ዓ.ም እንዲቆም ተደረገ፡፡ በ1988 ዓ.ም የአድዋ ድል መቶኛ ዓመት ሲከበር ሐውልቱ ጥገና የተደረገለት ሲሆን በአሁኑ ጊዜ በጥሩ ሁኔታ ላይ ይገኛል፡፡ በቀጣይም እድሳት ይደረግለታል ተብሎ ይጠበቃል፡፡

Leave a Reply